$cis$ અને $trans$ સમઘટકોમાંથી કોની ડાયપોલ મોમેન્ટ (દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા) વધારે હોય છે? ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.

(N/A) $CH_3-CH=CH-CH_3$ (બ્યુટ-$2$-ઈન) બે ભૌમિતિક સમઘટકો ધરાવે છે:
$(i)$ $cis$-બ્યુટ-$2$-ઈન
$(ii)$ $trans$-બ્યુટ-$2$-ઈન
સામાન્ય રીતે,$cis$-સમઘટકનું ડાયપોલ મોમેન્ટ $(\mu)$ $trans$-સમઘટક કરતા વધારે હોય છે.
$trans$-બ્યુટ-$2$-ઈનમાં,બે $-CH_3$ સમૂહો દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ આવેલા હોય છે. પરિણામે,$C-CH_3$ બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજાની અસરને નાબૂદ કરે છે,જેનાથી $trans$-સમઘટક અધ્રુવીય બને છે $(\mu = 0)$.
$cis$-બ્યુટ-$2$-ઈનમાં,બે $-CH_3$ સમૂહો દ્વિબંધની એક જ બાજુએ આવેલા હોય છે. $C-CH_3$ બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજામાં ઉમેરાય છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ મળે છે $(\mu \approx 0.33 \ D)$. તેથી,$cis$-સમઘટક ધ્રુવીય છે જ્યારે $trans$-સમઘટક અધ્રુવીય છે.